“QUAN SÁT TRONG VĂN MIÊU TẢ Ở TIỂU HỌC VÀ VIỆC RÈN LUYỆN KĨ NĂNG QUAN SÁT CHO HỌC SINH”

I/ MỞ ĐẦU:
Lý do chọn đề tài:

Thế kỷ XXI mở ra nhiều thách thức và vận hội đối với đất nước. Đại hội Đảng lần thứ VIII đã quyết định đẩy mạnh CNH-HĐH đất nước nhằm mục tiêu dân giàu nước mạnh , xã hội công bằng văn minh, đất nước vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội. “ giáo dục phải thực sự trở thành quốc sách hàng đầu…Cải tiến chất lượng dạy và học để hoàn thành tốt việc đào tạo bồi dưỡng nguồn lực con người cho CNH – HĐH đát nước”. ( Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ VIII). Theo định hướng đó thì bậc tiểu học là nền tảng. Mục tiêu giáo dục tiểu học là nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Mỗi môn học ở tiểu học đều góp phần hình thành và phát triển nhân cách của trẻ và cung cấp cho trẻ những tri thức cần thiết. Trong đó , mục tiêu quan trọng nhất của môn Tiếng Việt (TV) ở tiểu học là hình thành và phát triển ở học sinh(HS) các kĩ năng sử dụng TV( đọc , viết , nghe , nói). Bộ SGK TV tiểu học tổ chức rèn luyện kĩ năng sử dụng TV cho HS qua các phân môn. Trong đó phân môn TLV có nhiệm vụ chủ yếu là RLKN tạo lập ( sản sinh ) văn bản ( dạng nói hoặc dạng viết ) cho HS. Nhờ kĩ năng đó mà HS biết cách sử sụng TV văn hóa làm công cụ tư duy , giao tiếp và hoc tập.
Văn miêu tả là một trong những kiểu văn bản có vị trí rất quan trọng trong chương trình TLV ở tiểu học , văn miêu tả phù hợp với đặc điểm tâm lý tuổi thơ ( ưa quan sát , thích nhận xét , sự nhận xét thiên về cảm tính…) , văn miêu tả góp phần nuôi dưỡng và phát triển mối quan tâm của các em với thiên nhiên , khêu gợi ở các em lòng yêu cái đẹp , khả năng phát triển ngôn ngữ. Vì thế, trong chương trình CCGD và trong chương trình TV mới , văn miêu tả đều được đưa vào giảng dạy ngay từ lớp 2 – 3 nhằm rèn luyện một số kĩ năng bộ phận ban đầu, giúp HS làm quen với văn miêu tả. Lên lớp 4 – 5 , HS sẽ được rèn luyện những kĩ năng viết văn miêu tả gắn với quá trình tạo lập văn bản như: tìm hiểu đề ; tìm ý và lập dàn ý ; diễn đạt thành bài văn miêu tả… Qua việc rèn luyện những kĩ năng này , các em có thể tạo lập những bài văn miêu tả tương đối hoàn chỉnh, mang đậm dấu ấn cá nhân. Nhưng học sinh còn lúng túng không biết nói gì? viết gì? Vì vậy dạy cho HS kĩ năng cơ bản của việc học văn miêu tả là biết quan sát tìm ý để hình thành một thói quen chuẩn bị làm bài văn tốt là một yêu cầu quan trọng. Đây là bước chuẩn bị công phu cho việc học văn miêu tả ở các lớp trên. Muốn quan sát tốt , học sinh cần nắm được cách quan sát và những yêu cầu khi quan sát để làm văn.
Đối với cả giáo viên (GV) và HS đều chưa nhận thức được hết tầm quan trọng của giờ hướng dẫn học sinh kĩ năng quan sát , tìm ý nên chất lượng giờ dạy – học còn hạn chế.
Xuất phát từ những lý do trên, luận văn nghiên cứu“Quan sát trong văn miêu tả ở tiểu học và việc rèn luyện kĩ năng quan sát cho học sinh.” đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng, hiệu quả của dạy học văn miêu tả.

2.Lịch sử vấn đề:

Trong các tài liệu lí luận dạy học bộ môn, kĩ năng tạo lập văn bản nói chung, kĩ năng viết văn miêu tả nói riêng được xác định là một hệ thống gồm nhiều kĩ năng bộ phận khác nhau, kĩ năng này nối tiếp kĩ năng khác theo trật tự tuyến tính.Do đó, khi rèn luyện, luyện tập không thể bỏ qua một kĩ năng nào. Trong các chương trình, SGK TV CCGD , các nhà nghiên cứu đã chú ý rèn luyện cho HS các kĩ năng như: quan sát , tìm ý , lập dàn ý,… Trong chương trình và SGK TV 2000, các nhà nghiên cứu đã chú ý tới việc rèn kĩ năng viết văn miêu tả theo đúng với quy trình tạo lập văn bản. Trong đó dành nhiều thời lượng cho việc rèn kĩ năng viết đoạn văn.. Đây là một bước tiến mới về mặt quan niệm. Tuy nhiên để phục vụ tốt hơn cho việc dạy học văn miêu tả ở tiểu học, các kĩ năng viết văn miêu tả được dạy học như trên vẫn còn cần được bổ sung, hoàn thiện.
Thực tế dạy học TV ở tiểu học cho thấy, kết quả dạy học văn miêu tả trong những năm qua vẫn bị coi là còn nhiều hạn chế. Trong đó, “ khuyết điểm