CHƯƠNG III: QUANG HỌC

Tuần : 22
Tiết : 44
Ngày soạn: 5/2/2009

HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG

I. MỤC TIÊU
1) Kiến thức:
Nhận biết được hiện tượng khúc xạ ánh sáng.
Mô tả được TN quan sát đường truyền của tia sáng từ không khí sang nước và ngược lại.
Phân biệt được hiện tượng khúc xạ với hiện tượng phản xạ ánh sáng.
Vận dụng được kiến thực đã học để giải thích một số hiện tượng đơn giản do sự đổi hướng của tia sáng khi truyền qua mặt phân cách giữa hai môi trường gây nên.
2) Kỹ năng:
- Biết nghiên cứu 1 hiện tượng khúc xạ ánh sáng bằng thí nghiệm
- Tìm ra qui luật qua một hiện tượng
3) Thái độ:
- Có tác phong nghiên cứu hiện tượng để thu thập thông tin
II. PHƯƠNG PHÁP: Dạy học nhóm, thí nghiệm vật lí, thực nghiệm, hiện tượng vật lí.
III. CHUẨN BỊ
* Mỗi nhóm HS:
1 bình thuỷ tinh hoặc bình nhựa trong. - 1 bình chứa nước sạch. -1 ca múc nước.
1 miếng gỗ phẳng, mềm để có thể cắm được đinh ghim. - 3 chiếc đinh ghim.
* Giáo viên:
1 bình thuỷ tinh hoặc bình nhựa trong suốt hình hộp chữ nhật đựng nước.
1 miếng gỗ phẳng (hoặc nhựa) để làm màn hứng tia sáng.
1 nguồn sáng cho thể tạo được chùm sáng hẹp (nên dùng bút laze để HS dễ quan sát tia sáng)
IV. HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
Ổn định lớp
Các hoạt động
Hoạt động 1: Ôn lại những kiến thức có liên quan đến bài mới. Tìm hiểu H.40.1 SGK (hoặc làm TN)
Hoạt động của HS
Trợ giúp của GV

Từng HS chuẩn bị trả lời các câu hỏi của GV đưa ra.
Từng HS quan sát H.40.1 SGK để trả lời câu hỏi ở phần mở bài.
* Hỏi:
Hãy phát biểu định luật truyền thẳng của ánh sáng.
Có thể nhận biết được đường truyền của tia sáng bằng những cách nào?
* Yêu cầu HS đọc phần mở bài, quan sát TN H.40.1 SGK


Hoạt động 2: Tìm hiểu sự khúc xạ ánh sáng từ không khí sang nước.
Hoạt động của HS
Trợ giúp của GV
Ghi bảng


Từng HS quan sát H.40.2 SGK để rút ra nhận xét.
Nêu được kết luận về hiện tượng khúc xạ ánh sáng.
Từng HS đọc phần : Một vài khái niệm
Quan sát GV tiến hành TN. Thảo luận nhóm để trả lời C1, C2
Từng HS trả lời câu hỏi của GV để rút ra kết luận.
* Yêu cầu HS thực hiện mục 1 phần I SGK.
Hỏi: Aùnh sáng truyền trong không khí và nước đã tuân theo định luật nào?
Hiện tượng ánh sáng truyền từ không khí sang nước có tuân theo định luật truyền thẳng của ánh sáng không?
Hiện tượng khúc xạ ánh sáng là gì?
* Yêu cầu HS đọc mục 3 phần I SGK
* GV tiến hành TN như H.40.2 SGK. Yêu cầu HS quan sát để trả lời C1, C2
* Hỏi: -Khi tia sáng truyền từ KK sáng nước, tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng nào? So sánh góc tới và góc khúc xạ?
-Thực hiện C3
I. Hiện tượng khúc xạ ánh sáng.
1. Quan sát.
2. Kết luận
3. Một vài khái niệm
4. Thí nghiệm
5. Kết luận
Khi tia sáng truyền từ không khí sang nước thì:
-Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới
-Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.

Hoạt động 3: Tìm hiểu sự khúc xạ của tia sáng khi truyền từ nước sang không khí.
Hoạt động của HS
Trợ giúp của GV
Ghi bảng

Từng HS trả lời C4
Nhóm bố trí TN như hình 40.3 SGK
Từng HS trả lời C5, C6
Thảo luận nhóm, trả lời câu hỏi của GV để rút ra kết luận.
Yêu cầu HS trả lời C4. Gợi ý HS phân tích tính khả thi của từng phương án đã nêu ra.
Hướng dẫn HS tiến hành TN như H.40.3 SGK.
Yêu cầu một vài HS trả lời C5, C6 và cho cả lớp thảo luận.
Yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng nào? So sánh độ lớn góc khúc xạ với góc tới.
II. Sự khúc xạ của tia sáng khi truyền từ nước sang không khí
1. Dự đoán
2. TN kiểm tra
3. Kết luận
Khi tia sáng truyền từ nước sang không khí thì:
-Tia khúc xạ